فلق له السمع و البصر و سوّى له العظم و البشر . انظروا الى النملة فى صغر جثتها و لطافة هيئتها ، لاتكاد تنال بلحظ البصر و لا بمستدرك الفكر ، كيف دبت على أرضها و صبت على رزقها ، تنقل الحبة الى جحرها ، و تعدها فى مستقرها ، تجمع فى حرها لبردها و فى ورودها لصدرها . . . و لو فكرت فى مجارى اكلها فى علوها و سفلها و ما فى الجوف من شراسيف بطنها و ما فى الرأس من عينها و اذنها لقضيت من خلقها عجباً و لقيت من و صفها تعباً . . . ولو ضربت فى مذاهب فكرك لتبلغ غاياته ، ما دلَّتك الدلالة الَّا على ان فاطر النملة هو فاطر النخلة لدقيق تفصيل كل شىء و غامض اختلاف كل حىّ ، و ما الجليل و اللطيف و الثقيل و الخفيف و القوى و الضعيف فى خلقه الَّا سواء . 35 . على عليه السلام حكيم اصحاب رسول خدا شناخته شد به اعتراف اهل تسنن . نيز بوعلى درباره اش گفته است : و كان علىّ بين اصحاب محمد كالمعقول بين المحسوس . 36 . بحث عقلى و حكيمانه در الهيات بالمعنى الاخص از مولى شروع شد ، در فلسفهء يونان از اين جهت بحثى نشده است ، مخصوصاً مسئلهء احاطه ذاتى حق كه در كلمات مولى آمده است : خطبهء 1 : مع كل شىء لا بمقارنة و غير كل شىء لا بمزايلة . خطبهء 184 : ليس فى الاشياء بوالج و لا عنها بخارج . خطبهء 49 :